ميوه آن را زرشك و بعضىها ميوه آن را كشمل ، و حضض ، عصاره ساق شيطرج مىباشد كه آن را در هندى رسوت مىگويند . رنگ زرشك سرخ ، ذائقه ترش و شيرين ، مزاج سرد و خشك ، مقدار خوراك از 3 تا 5 گرم . خواص درمانى : شراب ميوه آن داراى مزه ترش و اثر قابضى دارد و براى بيماران تب‌دار و مخلوط آن با ژولب جهت ضد عفونى و دفع كرم مفيد است . از ريشه و پوست و ساقه آن جهت دفع يرقان و براى معالجه امراض صفراوى استفاده مىشود . شربت آنكه آب زرشك باشد و با هم‌وزن آن آب سيب كه با آب ليمو و شكر قوام آورند جهت دفع سموم قتاله و گزيدگى مار و خفقان و غش و ضعف اشتها مفيد است . دانه زرشك مقوّى معده و قلب و كبد و براى رفع تشنگى مفيد است و موجب غليان خون است با داروهاى گرم مانند زنجبيل و فلفل و دارچين مقوّى كبد و دافع اسهال و رافع ضعف جگر است . با زعفران جهت صلابت جگر مفيد و مخلوط آن با افسنتين جهت تقويت هاضمه مفيد است . طبيخ پوست ريشه زرشك مقوّى جگر و جهت درد جگر مفيد است و براى كرم جگر گوسفند كه معمولًا كپلك گفته مىشود نافع است . مضمضه با طبخ آن براى تقويت لثه و درد دندان مفيد است . حقنه يا تنقيه آن چرك و زخم معده را التيام مىدهد و علاج مىسازد . صفرا را مىشكند ، عطش و گرمى معده را دور مىكند ، خفقان گرم و ضعف اشتها را مفيد است . « 1 » ميوه زرشك سرخ مايل به سياهى و چوب درخت آن دارهلد و عصاره آن رسوت مىباشد ، مزاج : سرد و خشك 2 درجه ، معده و جگر را تسكين مىدهد ، در تبهاى صفراوى عطش را ساكن مىكند ، براى جلوگيرى از قى صاف كرده آن را همراه با آب مىخورند . در صلابت جگر با زعفران و با غذا هم مىخورند . نفع خاص : نافع امراض صفراوى ،

--> ( 1 ) - المفردات ، ص 275 .